Evlerimizin çekmecelerinde sessizce büyüyen bir maden var.
Eski cep telefonları…
Bozuk tabletler…
Kullanılmayan bilgisayarlar…
Bitmiş piller…
Biz onları “elektronik atık” olarak görüyoruz. Oysa aslında onlar, Türkiye’nin en büyük görünmeyen madenlerinden biri.
Çünkü bu cihazların içinde sadece plastik ve metal yok.
Altın var.
Gümüş var.
Bakır var.
Paladyum var.
Nadir toprak elementleri var.
Ve en önemlisi… Yeni ekonominin hammaddesi var.
İşin ilginç tarafı şu: Türkiye elektronik üretiminde dünyanın önde gelen ülkelerinden biri değil.
Ama her yıl yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık üretiyoruz.
Daha da ilginci… Bunun yalnızca %6-7’sini kayıtlı geri dönüşüm sistemine kazandırabiliyoruz.
Yani üretmediğimiz teknolojiyi tüketiyoruz… Sonra da içindeki stratejik değeri çöpe gönderiyoruz. Üstelik aynı metalleri ve hammaddeleri yeniden ithal ediyoruz.
Bazıları şöyle düşünebilir: “Bir eski telefonun ne ekonomik değeri olabilir ki?”
Aslında mesele bir telefon değil…
Mesele milyonlarca telefon. Bugün dünya buna “Kent Madenciliği (Urban Mining)” diyor.
Çünkü artık yeni madenler yalnızca toprağın altında değil… Şehirlerin içinde de birikiyor.
Bugün marketlerde plastik şişeleri geri dönüşüme kazandırmak için otomatik iade makineleri kuruyoruz.
Neden her AVM’de…
Her büyük markette…
Her belediyede…
Eski telefonunu, bitmiş pilini, eski bilgisayarını, şarj cihazını, kulaklığını bırakabileceğin Elektronik Atık ATM’leri kurmuyoruz?
Amaç sadece çevreyi korumak olmamalı.
Çünkü elektronik atık artık sadece bir çevre meselesi değil.
Bir sanayi politikasıdır.
Bir kaynak yönetimi meselesidir.
Bir ekonomik güvenlik konusudur.
Ve belki de geleceğin katma değer zincirinin başlangıç noktalarından biridir.
Yoksa içindeki değerli metalleri geri kazanacak, bunları yeniden üretimin içine sokacak ve yeni bir ekonomik ekosistem mi kuracağız?
İşte gerçek katma değer tam da burada başlıyor. Belki de artık toprağın altına bakmaktan önce… Evlerimizin çekmecelerine bakmamız gerekiyor.
Çünkü Türkiye’nin yeni madenleri belki de yerin altında değil… Çekmecelerin içinde bizi bekliyor.
Son olarak, elektronik atık toplamak çevre politikasıdır. Onu yeniden ekonomiye kazandırmak ise kalkınma politikasıdır.