1. Genel enerji sübvansiyonları bütçeyi tüketerek enflasyonu artırmaktadır.
2. Enerji fatura destekleri yalnızca gerçek ihtiyaç sahiplerine verilmelidir.
3. Tasarruf edilen devasa kaynak, halkın çatı/balkon GES ve ısı pompası yatırımlarına aktarılmalıdır.
4. Bankaları aradan çıkaran, vatandaşa yönelik faizsiz yeşil kamu finansmanı sağlanmalıdır.
5. Enerji üretiminin binalara taşınmasıyla fosil yakıt ithalatı ve cari açık hızla düşecektir.
6. İkiz açığın kapanmasıyla enflasyon yenilecek ve tam enerji bağımsızlığı kazanılacaktır.
Ülke kaynaklarını dış finansmana ve bankacılık sistemine aktaran mevcut ekonomik model, kamu maliyesinde büyük bir yapısal hasara yol açmaktadır. Ekonomik politikaların yükü vatandaşın omuzlarına binerken, bankacılık sektöründeki en büyük 10 banka yılın ilk yarısında 415,7 milyar lira kâr elde etmiş ve bankalara borçlu vatandaş sayısı son bir yılda 2,1 milyon artarak 44,5 milyona ulaşmıştır. Dış borçlanma ve yüksek faiz sarmalı üzerinden yürütülen bu finansman modeli, milli servetimizin heba edilmesinden başka bir sonuç doğurmamaktadır.
Enerji maliyetlerini herkes için baskılamaya yönelik genel sübvansiyon politikaları, bütçe ve cari açığı derinleştirerek dolaylı yoldan enflasyonu şiddetle körüklemektedir. Orta Vadeli Program’daki (OVP) enflasyon ve cari açık hedeflerinin iki kattan fazla şaşması, bu makroekonomik dengesizliğin en net yansımasıdır. Oluşan bu yüksek enflasyonist ortamda, memur ve emeklilerin temmuz ayında aldığı yüzde 7’lik zam henüz iki ay bile geçmeden eriyip buharlaşmıştır. Zengin veya yoksul ayrımı yapılmadan verilen bu enerji destekleri, bütçe açıklarını büyüterek faizleri yukarı çekmekte; sonuç olarak dar gelirliden alıp sermayeye aktaran, yoksullaştırıcı gizli bir vergiye dönüşmektedir.
COP31 Vizyonu İklim Finansmanı Zirvesi’nde Sayın Bakan Kurum’un da vurgulandığı üzere; bir planı yatırıma ve bir kararı sonuca dönüştürmenin yegâne aracı finansmandır. Ancak bu finansman dış kaynaklara veya bankalara değil, doğrudan halka güvenilerek tabana yayılmalıdır:
• Enerji faturalarındaki genel sübvansiyonlar derhal kaldırılarak, destekler yalnızca faturasını gerçekten ödeyemeyecek durumdaki ihtiyaç sahiplerine yönlendirilmelidir.
• Sübvansiyon yükünden kurtarılan devasa kamu kaynakları, tıpkı Fransa’nın konutlarda uyguladığı başarılı enerji dönüşüm fonları gibi, doğrudan vatandaşın kendi enerjisini üretmesi için tahsis edilmelidir.
• Hanehalkının Çatı/Balkon GES (Güneş Enerjisi Santrali) ve yüksek verimli ısı pompası yatırımları, bankaları zengin etmeyecek şekilde kurgulanmış, sıfır veya çok düşük maliyetli uzun vadeli yeşil kamu finansmanıyla desteklenmelidir.
Enerji üretiminin çok önemli bir oranını devasa ve hantal santrallerden çıkarıp binalara taşıyarak halka yaymak; hem cari açığı kalıcı olarak düşürecek hem de enerji maliyetlerini sıfırlayarak enflasyona köklü, yapısal bir çözüm sunacaktır.
Almanya Başardı, Biz Çok Daha Fazlasını Yapabiliriz: Sübvansiyonları Balkona / Çatıya Taşıyarak Enflasyonu Yenmek!
Güneşlenme süresi ve ışınım değerleri açısından Türkiye’nin çok gerisinde olan Almanya, son yıllarda her yıl yaklaşık 1 milyon adet GES kurulumu gerçekleştiriyor. Bununda geneli Çatı/Balkon GES’leridir. Batarya depolama sistemleriyle de entegre edilen bu muazzam dönüşüm, doğrudan halkın katılımıyla yıllık yaklaşık 15-20 milyar dolarlık bir yatırım ekonomisi yaratıyor.
Almanya’daki enerji tekniği ve dönüşümü altyapıları yakından incelendiğinde, güneş potansiyeli bu denli yüksek olan Türkiye’nin doğru kamu maliyesi stratejileriyle bu rakamların çok daha ötesine geçebileceği net bir mühendislik ve ekonomi gerçeğidir.
Bugün kamu maliyesinde yüzlerce milyar liralık devasa bütçe, enerji fiyatlarını zengin-yoksul ayırt etmeden suni olarak baskılamak adına adeta havaya savruluyor. Desteklerin sadece faturasını ödeyemeyecek durumdaki kırılgan kesimlere yönlendirildiği adil bir modele geçildiğinde, boşa harcanan bu devasa kaynak doğrudan tabana yayılan bir enerji devriminin finansmanı olabilir.
Basit bir örnekle hesaplayalım:
Hazine’nin her yıl enerji KİT’lerine ve sübvansiyonlara aktardığı yüzlerce milyar liranın (milyarlarca dolar karşılığının) önemli bir kısmı bir “Yeşil Varlık Fonu” mekanizmasıyla doğrudan vatandaşa tahsis edilirse; bankaları aradan çıkararak, faizsiz ve uzun vadeli modelle Türkiye’de de her yıl 1 milyon civarı haneye Balkon/Çatı GES ve batarya depolama sistemi kurulabilir. Almanya’daki 20 milyar dolarlık bu pazar büyüklüğü, Türkiye’de dış borçla veya rantiyeye çalışan yüksek faizli banka kredileriyle değil, bizzat içerideki sübvansiyon israfının kesilmesiyle ve halkın kendi öz tasarruflarıyla, kaynaklarıyla finanse edilmiş olur.
Üretimi hantal ve devasa santrallerden çıkarıp balkonlara ve çatılara yaymanın, ısınmada ithal doğalgaz yerine güneşle entegre ısı pompalarına geçmenin makroekonomik etkileri zincirleme ve kurtarıcı olacaktır:
1. Bütçe Açığı Kapanır: Hazine’nin ve kamu maliyesinin üzerindeki en büyük yüklerden biri olan genel enerji sübvansiyonları ortadan kalkar, bütçe disiplini sağlanır.
2. Enerji İthalatı ve Cari Açık Çöker: Kurulan her 1 milyon yeni GES ve ısı pompası, Türkiye’nin ithal doğalgaz ve kömür faturasında milyarlarca dolarlık kalıcı bir düşüş demektir. Dışa bağımlılığın ve döviz talebinin azalması, cari açığı hızla daraltır.
3. Enflasyonun Beli Kırılır: Ekonomideki en büyük iki yara olan bütçe açığı ve cari açığın (ikiz açık) eşzamanlı olarak tedavi edilmesi, Türk Lirası’nın üzerindeki baskıyı kaldırır. Dışarıdan veya bankalardan gelen pahalı finansmanın yarattığı maliyet enflasyonuna yapısal ve çok büyük bir darbe vurulmuş olur.
Sermayeyi, bankaları veya yabancı finansörleri zenginleştiren mevcut dış borçlanma yönetimi yerine; kendi güneşini ve kendi halkını merkeze alan bu dağıtık model, Türkiye’nin hem enerji bağımsızlığının hem de enflasyon sarmalından kalıcı kurtuluşunun yegâne formülüdür.