Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan bu yönetmelik değişikliği ile 30/3/2013 tarihli ‘İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik’ kapsamındaki yeraltı kömür madenlerine yönelik iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri sıkılaştırılmıştır. Yönetmeliğe ana havalandırma fanı, yedek gç sistemi, yedek havalandırma fanı gibi yeni tanımlar eklenmiş ve yeraltı kömür madenlerinde elektrik kesintilerine karşı yedek güç ve havalandırma sistemlerinin kurulmaması durumunda işyerinin derhal durdurulması gerektiği hükmü getirilmiştir. Buna göre, ana ve yedek fanların enerji kesilmesinde otomatik devreye giren yedek güç sistemlerine bağlı olmaması halinde üretim durdurulacaktır.
🎯 KOBİ & Girişimciler: KOBİ ölçeğindeki maden işletmeleri için bu yönetmelik ciddi bir seraye gereksinimi yaratmaktadır. Jeneratör, yedek fan ve çift enerji hattı altyapısı kurulumları yüksek maliyetlidir. Bu yatırımları yapmakta zorlanan KOBİ’ler, Yatırım Teşvik Sistemi veya Kalkınma Ajansı desteklerine başvurarak iş sağlığı ve güvenliği yatırımlarını finanse etmek zorunda kalabilirler.
🏭 Sanayici & Üreticiler: Yeraltı kömür madeni işletmecileri için operasyonel maliyetler artacaktır. 30 Haziran 2027 tarihine kadar ana ve yedek havalandırma fanlarını otomatik devreye giren yedek güç sistemlerine (jeneratör veya benzeri) bağlamak zorundadırlar. Ayrıca su tahliyesi ve insan nakli sistemleri için de çift elektrik hattı veya yedek güç sistemi kurma mecburiyeti getirilmiştir. Bu yatırımları yapmayan veya eksik olan maden işletmelerinin müfettişlerce anında durdurulması söz konusudur.
🚢 Ticaret & İhracatçılar: Yeraltı kömür madenciliği yapan firmalar için ekstra altyapı yatırımları zorunlu hale gelmiştir. Kömür üretimi yapan ihracatçı firmalar, yedek güç sistemleri (jeneratör vb.) ve yedek havalandırma fanları tedarik edip kurana kadar üretimlerinin durdurulma riskiyle karşı karşıyadır. Bu durum kısa vadede kömür arzında daralma ve ihracat taahhütlerinde aksamalara yol açabilir. Tedarik zincirinde yedek ekipman ve jeneratör tedariki öncelik kazanmıştır.
💼 Mali Müşavir & Danışmanlar: Mali müşavirler ve danışmanlar, maden sektöründeki müşterilerinin 30 Haziran 2027 tarihine kadar uyum sağlaması gereken bu yeni yükümlülükler için bütçe planlaması yapmalarına yardımcı olmalıdır. İş sağlığı ve güvenliği yatırımlarının (jeneratör, yedek fan vb.) teşviklerden yararlanıp yararlanamayacağı, amortisman süreleri ve olası vergi indirimleri konusunda müşterilerini bilgilendirmelidirler. Ayrıca, işyerinin durdurulması durumunda ortaya çıkabilecek cezalar ve mali tablo etkileri konusunda risk analizi sunmalıdırlar.
Yeraltı kömür madeni işletmecileri, mevcut havalandırma ve güç sistemlerini acilen değerlendirmeli; ana ve yedek fanların yedek güç sistemine otomatik bağlanması için mühendislik projeleri başlatmalıdır.
