enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
50,3656
EURO
55,5597
ALTIN
6.280,54
BIST
11.842,82
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Yağmurlu
21°C
İstanbul
21°C
Yağmurlu
Pazar Az Bulutlu
13°C
Pazartesi Az Bulutlu
14°C
Salı Yağmurlu
16°C
Çarşamba Az Bulutlu
18°C

Çin, Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan Anlaşmasında Bilinmesi gerekenler / Rosaleen Carroll, Joyce Karam

Çin, Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan Anlaşmasında Bilinmesi gerekenler / Rosaleen Carroll, Joyce Karam
REKLAM ALANI
13.08.2026
18
A+
A-

Al-Monitor China-Middle East

ABD’nin İran’la savaşının başlamasının üzerinden yaklaşık altı ay geçmişken ve Washington’ın savaştan çıkışına ilişkin net bir strateji bulunmazken, Körfez’de Çin’in çıkarlarına ve bölge vizyonuna hizmet eden yeni bir güvenlik gerçekliği ortaya çıkıyor.
Geçtiğimiz cuma günü Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan liderleri, üç ülkenin herhangi birine yönelik silahlı saldırının üçüne birden yapılmış silahlı saldırı olarak kabul edilmesini öngören ortak bir savunma anlaşması imzaladı. “Mekke Paktı” olarak adlandırılan anlaşma; istihbarat paylaşımı, eğitim, lojistik ve savunma sanayii iş birliği de dâhil olmak üzere daha kapsamlı askerî koordinasyon çağrısı yapıyor.
Paktın pratik açıdan taşıdığı önem henüz belirsizliğini koruyor; ancak anlaşma, bölgesel güçlerin tamamen ABD’ye bağımlı olmayan güvenlik düzenlemeleri oluşturma çabasını yansıtıyor.
Çin pakta resmen destek vermedi; ancak devlet kontrolündeki Xinhua haber ajansı, anlaşmayı bölgesel güvenlik kaygılarının artmasına verilmiş bir yanıt olarak öne çıkardı. Daha genel anlamda pakt, Pekin’in uzun süredir savunduğu, Ortadoğu devletlerinin bölgesel güvenliğin şekillendirilmesinde dış bir güce dayanmak yerine öncü rol oynaması gerektiği görüşüyle örtüşüyor. Çin, “ortak, kapsamlı, iş birliğine dayalı ve sürdürülebilir güvenlik” olarak tanımladığı yaklaşımı desteklerken, dış aktörlerin daha az hâkim olduğu bir bölgesel güvenlik mimarisini savunuyor.

Pekin’in bu anlaşmadan yararlanabileceği üç yol bulunuyor:

1. ABD’den uzaklaşarak çeşitlendirme
Stimson Center’da kıdemli araştırmacı ve Çin Programı Direktörü olan Yun Sun, Al-Monitor’a yaptığı açıklamada, “Şu ana kadar pakt Çin tarafından olumlu karşılandı; çünkü bu anlaşma Ortadoğu’daki güvenlik düzenlemelerinin çeşitlendirilmesini temsil ediyor ve güvenlik sağlayıcısı olarak ABD’nin merkezi rolünü azaltıyor” dedi.
Sun, Çin’in “ABD’nin etkisinden daha bağımsız, bölgesel ve kendi dinamikleriyle oluşan bir güvenlik düzenlemesi” çağrısında bulunduğunu söyledi.
Pekin bu fikrin farklı versiyonlarını yıllardır gündeme getiriyor. Cumhurbaşkanı Şi Cinping’in 2022’de Suudi Arabistan’ı ziyareti sırasında Çin, Körfez ülkelerinin kendi güvenliklerini korumalarını ve Körfez için “yeni ve kapsamlı” bir güvenlik mimarisi oluşturmalarını destekleyeceğini açıkladı. Çinli yetkililer ve akademisyenler, bölgesel sorumluluğun artırılmasını aynı zamanda bir tür yük paylaşımı olarak da çerçevelediler: Bölge ülkeleri kendi güvenliklerinin daha büyük bölümünü üstlenirken, dış güçler daha az merkezi bir rol oynuyor.
Bu, Pekin’in Washington’ın yerine bölgenin güvenlik garantörü olmayı hedeflediği anlamına gelmiyor. Çin’in şu anda ne bölgedeki askerî varlığı ne de böyle bir rolü üstlenme konusunda yeterli isteği bulunuyor. Ancak daha çeşitlendirilmiş bir güvenlik ortamı, Pekin’e zaten bölge genelinde genişlemekte olan ilişkilerini daha da derinleştirmek için daha fazla hareket alanı sağlayabilir.
Pakt, Washington’ın Ortadoğu’daki askerî varlığının sürdürülebilirliği konusunda giderek artan sorularla karşı karşıya olduğu bir dönemde imzalandı. ABD hâlâ Körfez’de ve bölgenin başka yerlerinde önemli bir üs ve askerî güç ağı bulunduruyor. Ancak İran’la yaşanan savaş, bu askerî varlığın kırılganlıklarını ortaya çıkardı. ABD askerî tesisleri İran’ın tekrarlanan füze ve İHA saldırılarına maruz kaldı. Bu durum, Washington’da ve Körfez ülkeleri arasında ABD askerî varlığının yeniden yapılandırılması gerekip gerekmediği konusunda tartışmalara yol açtı.
Çin açısından fırsat yalnızca askerî değil, aynı zamanda siyasi. Körfez ülkelerinin savunma ortaklıklarını çeşitlendirdiği bir bölge; Pekin’in, Washington’ın uzun süredir sağladığı türden bir ittifak güvencesini vermek zorunda kalmadan Çin diplomasisine, silah satışlarına, teknolojisine ve yatırımlarına daha açık olabilir.
2. Pakistan kartı
Pakistan, Pekin’in en yakın savunma ortaklarından biri ve Çin silahlarının önemli alıcılarından biridir. İki ülke; savaş uçaklarından denizaltılara ve ortak İHA üretimine kadar uzanan geniş kapsamlı bir iş birliği geliştirmiştir.
Örneğin Pakistan Hava Kuvvetleri’nin belkemiğini oluşturan JF-17 savaş uçağı, Pakistan Aeronautical Complex ile Çin’in Chengdu Aircraft Industry Group şirketi tarafından ortaklaşa geliştirildi.
Pakistan aynı zamanda pakttaki tek nükleer güç. Sun, “Çin’in Pakistan üzerindeki ezici etkisi göz önüne alındığında, bu durum dolaylı olarak Çin’in nüfuzunun artmasına katkıda bulunuyor” dedi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, mayıs ayında Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile yaptığı görüşmede Çin ile Pakistan arasındaki ilişkiyi “kırılmaz” olarak nitelendirdi.
Pakistan Körfez güvenliği düzenlemelerine daha fazla entegre oldukça, Çin yapımı sistemler ile Çin’in eğitim ve bakım ağları bölgede daha geniş bir rol kazanabilir.
Suudi Arabistan son yıllarda Çin ile askerî ve ekonomik iş birliğini genişletti. Mart ayında yayımlanan haberlerde, Riyad ile Pekin’in Cidde’de Çin yapımı Wing Loong-3 savaş İHA’larının üretim hattının kurulması için 5 milyar dolarlık bir anlaşmaya vardığı bildirildi. Her iki hükümet de bu düzenlemeyi kamuoyu önünde doğrulamadı. Ancak böyle bir anlaşma, Suudi Arabistan’ın Çin ekipmanlarını yalnızca satın alması modelinden bunları ülke içinde üretmesi modeline geçiş anlamına gelecek ve Pekin’in krallığın savunma sanayisindeki ayak izini derinleştirecektir.
Türkiye ise giderek daha fazla kendi savunma sanayisini öncelemekte ve stratejik ilişkilerini çeşitlendirmektedir. Türkiye’nin Pakistan ile savunma ortaklığı zaten oldukça kapsamlı; Suudi Arabistan da Türk İHA’larının önemli bir alıcısı. Bu durum Çin açısından, üç pakt üyesi arasında kesişen tedarik zincirleri ve ortak projeler için potansiyel bir fırsat yaratıyor. Her ne kadar Türkiye’nin Çin ile savunma ilişkileri, Pekin’in Pakistan’la ilişkileri kadar gelişmiş olmasa da.
3. Çin için daha fazla savunma satışı
İran savaşı, Körfez güvenliğinde İHA’ların, füzelerin ve hava savunmasının merkezi önemini ortaya koydu. Çin, nispeten uygun fiyatlı silahlı İHA’lar, hava savunma sistemleri ve giderek artan ölçüde yerel üretim ile teknoloji ortaklıkları sunabildiği için bu pazarda rekabet etmek açısından güçlü bir konuma sahip.
Suudi Arabistan’da bildirilen Wing Loong-3 projesi, bu modelin cazibesini ortaya koyuyor. Çin, yalnızca tamamlanmış bir platform satmak yerine, Suudi Arabistan’ın eğitim, bakım, tedarik zinciri ve sanayi altyapısının içine yerleşebilir. Cidde’de kurulacağı bildirilen tesisin yılda yaklaşık 48 İHA üretmesi bekleniyor.
Mekke Paktı, bu tür imkânları daha cazip hâle getirebilir. Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasındaki daha kapsamlı savunma koordinasyonu; birlikte çalışabilir sistemlere, ortak eğitim faaliyetlerine ve sanayi iş birliğine yönelik talep oluşturabilir. Pakistan’ın Çin ekipmanlarını uzun süredir kullanıyor olması, Pekin’e üç üyeden biri üzerinde önemli bir avantaj sağlarken, Suudi Arabistan’ın bildirilen İHA üretim planları da Çin’e bir başka üye ülkede daha güçlü bir sanayi varlığı oluşturma fırsatı verebilir.
Pakt, ABD ile bir kopuş anlamına gelmiyor. Üye ülkeler anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu ve Washington ile NATO ile yaptıkları düzenlemeler de dâhil olmak üzere mevcut anlaşmaların yerine geçmediğini vurguladılar.
Ancak pakt, Washington’ın artık Körfez güvenliğinin tartışmasız merkezi olmadığı, daha çok kutuplu bir Ortadoğu güvenlik düzenine işaret ediyor. Bu değişim Çin’in lehine işliyor: Bölge ülkeleri kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenirken Pekin siyasi nüfuzunu, silah ihracatını ve savunma sanayisi bağlantılarını genişletebilir.
———
Not: Bu makaleyi İlyaz Buzgan İngilizce aslında Türkçeye çevirdi.
https://www.al-monitor.com/originals/2026/08/three-ways-china-benefits-saudi-turkey-pakistan-pact-what-know 

Ücretsiz bir AL-MONITOR Orijinal içeriği okuyorsunuz.

REKLAM ALANI
Gizliliğe genel bakış

Bu web sitesi, size mümkün olan en iyi kullanıcı deneyimini sunabilmek için çerezleri kullanır. Çerez bilgileri tarayıcınızda saklanır ve web sitemize döndüğünüzde sizi tanımak ve ekibimizin web sitesinin hangi bölümlerini en ilginç ve yararlı bulduğunuzu anlamasına yardımcı olmak gibi işlevleri yerine getirir.