Bu hafta boyunca anne sütünün önemi anlatılacak. Anneler, bebeklerini ilk altı ay yalnızca anne sütüyle beslemeleri konusunda bilgilendirilecek. Hastanelerde, aile sağlığı merkezlerinde ve kamu spotlarında anne sütünün bebeğin bağışıklığına, gelişimine ve sağlığına katkıları hatırlatılacak.
Bunların hepsi son derece değerli.
Fakat bu hafta, yalnızca anne sütünün faydalarını konuşup geçeceğimiz bir hafta olmamalı. Çünkü bir bebeğin dünyaya sağlıklı başlaması kadar, o bebeğin nasıl bir ülkede büyüyeceği de önemlidir.
Gece yarısı bir anne düşünün.
Kucağında birkaç günlük bebeği var. Bir yandan onu emziriyor, bir yandan da belki kendi kendine şu soruyu soruyor:
İşte bu soru, yalnızca o annenin sorusu değil.
Bu soru; yöneticilerin, babaların, işverenlerin, belediyelerin, eğitimcilerin ve aslında hepimizin cevaplaması gereken ortak bir sorudur.
Değerli okuyucu…
Bu hafta sabrınıza biraz fazla güveneceğim. Çünkü konu yalnızca kaç bebeğin doğduğu, kaç çiftin evlendiği veya Türkiye’nin nüfusunun kaç milyon olduğu meselesi değil.
Bugün konuştuğumuz mesele; çocuklarımızı, gençlerimizi, aile yapımızı, çalışma hayatımızı, sosyal güvenlik sistemimizi, tarımımızı, şehirlerimizi ve ülkemizin gelecekteki gücünü doğrudan ilgilendiriyor.
Konu o kadar önemli, kapsamlı ve değerli ki aslında daha yazılacak, tartışılacak ve sorgulanacak çok şey var.
Fakat bir yerden başlamak gerekiyor.
Bu nedenle Dünya Emzirme Haftası’nı yalnızca anne sütünü anlatan bir sağlık haftası olarak değil; doğumdan yaşlılığa kadar uzanan nüfus yolculuğumuzu, aile yapımızı ve Türkiye’nin demografik geleceğini birlikte düşünmek için önemli bir fırsat olarak görüyorum.
Şimdi gelin, bir bebeğin ilk gıdasından başlayarak bir ülkenin geleceğine uzanan bu büyük meseleyi birlikte konuşalım.
Bir anneye doğru emzirme yöntemi gösteriliyor.
Peki anne hastaneden çıktıktan sonra ne oluyor?
Evinde huzur içinde bebeğini emzirebiliyor mu?
Yeterli doğum izni kullanabiliyor mu?
İşine döndüğünde sütünü sağabileceği temiz ve uygun bir alan bulabiliyor mu?
Bebeğini güvenle bırakabileceği bir kreşe ulaşabiliyor mu?
Bebek hastalandığında işini kaybetme korkusu yaşamadan onun yanında kalabiliyor mu?
Baba, bakım sorumluluğunu gerçekten paylaşıyor mu?
Yoksa anneye, “Çocuğunu emzir, iyi yetiştir, evini düzenle, çalışmaya devam et ve hiçbir zaman yorulma” mı deniliyor?
Bir bebeğin geleceğini yalnızca anne sütüyle koruyamayız.
O bebeğin geleceği; annenin huzuru, babanın sorumluluğu, ailenin ekonomik güvencesi ve ülkenin sosyal politikalarıyla birlikte şekillenir.
Bir bebeğe anne sütü kadar lazım olan şeylerden biri de güven duygusudur.
Annenin kendini güvende hissetmesi…
Babanın sorumluluğu paylaşması…
Ailenin yarına dair umut taşıması…
Çocuğun sağlıklı, eğitimli ve yoksulluğa itilmeden büyüyebileceği bir hayatın kurulması…
İşte asıl mesele burada başlıyor.
Türkiye’nin nüfusu 2025 yılı sonunda 86 milyon 92 bin 168 kişiye ulaştı. Nüfus bir yılda 427 bin 224 kişi arttı.
İlk bakışta her şey normal görünüyor.
Nüfus artıyor…
Şehirler kalabalıklaşıyor…
Yeni konutlar yapılıyor…
Trafik büyüyor…
Fakat rakamların biraz daha derinine indiğimizde çok farklı bir Türkiye görüyoruz.
2025 yılında Türkiye’de 895 bin 374 bebek dünyaya geldi. Kadın başına düşen ortalama çocuk sayısını gösteren toplam doğurganlık hızı ise 1,42’ye geriledi.
Bu oran 2001 yılında 2,38’di.
Nüfusun uzun vadede kendisini yenileyebilmesi için gerekli kabul edilen seviye ise 2,10.
Türkiye’de toplam doğurganlık hızı dokuz yıldır bu seviyenin altında bulunuyor. Üstelik 2025 yılında 81 ilin 76’sında doğurganlık, nüfusun yenilenme seviyesinin altında kaldı. Yoğun kentlerde toplam doğurganlık hızı 1,33’e kadar geriledi.
Şimdi şu soruyu sormak zorundayız:
Çünkü bugünkü nüfus artışı, geçmişte doğan kalabalık kuşakların etkisini hâlâ taşıyor.
Doğumlar ölümlerden fazla olduğu için toplam nüfus bir süre daha artabilir. Ancak daha küçük kuşaklar büyüdükçe çocuk sahibi olabilecek yaştaki insanların sayısı da azalacak.
Bugün doğmayan çocuk, yaklaşık yirmi yıl sonra çalışma hayatına katılmayacak.
Bugün ertelenen doğumlar, gelecekte daha küçük genç kuşaklar anlamına gelecek.
Bu nedenle bugünkü nüfus artışına bakıp rahatlamak, hızla çekilen bir gölde hâlâ su bulunduğunu söyleyerek tehlikeyi görmezden gelmeye benziyor.
Göl hâlâ vardır.
Ama su çekilmektedir.
Türkiye’nin nüfusu bugün hâlâ artıyor ama ülke hızla yaşlanıyor.
Çalışma çağındaki her 100 kişiye düşen yaşlı sayısını gösteren yaşlı bağımlılık oranı 2025 yılında yüzde 16,2’ye yükseldi. Buna karşılık çocuk bağımlılık oranı yüzde 29,7’ye geriledi.
Başka bir ifadeyle Türkiye’de çalışan nüfusun omuzlarındaki yaşlılık yükü büyürken çocuk nüfusun payı küçülüyor.
İnsanların daha uzun yaşaması bir sorun değildir.
Aksine bu, sağlık hizmetlerinin, yaşam koşullarının ve tıbbın gelişmesiyle ilgilidir.
Asıl sorun, yaşlanan bir topluma hazırlıksız yakalanmaktır.
Kaç kentimiz gerçekten yaşlı dostu?
Kaç belediyemizde yalnız yaşayan yaşlıları takip eden etkili bir sistem bulunuyor?
Kaç apartmanda asansör var?
Kaç kaldırım tekerlekli sandalye veya yürüteç kullanan insanlar için uygun?
Evde bakım hizmetleri ne kadar erişilebilir?
İleri yaştaki bir insan yardım almadan hastaneye, eczaneye veya pazara ulaşabiliyor mu?
Bugün bebeğini emziren anne de bir gün yaşlanacak.
Bugün annesinin kucağında uyuyan bebek de yaşlanacak.
Nüfus politikası yalnızca doğumu değil, insan hayatının bütününü kapsamalıdır.
TÜİK’in ana nüfus senaryosuna göre Türkiye’nin nüfusunun 2050’li yılların ortalarına kadar artması, ardından azalmaya başlayarak 2100 yılında 77 milyonun altına düşmesi bekleniyor.
Doğurganlıktaki hızlı düşüşün devam ettiği düşük senaryoda ise nüfusun 2044 yılında yaklaşık 90 milyonla zirveye ulaşması ve 2100 yılında 55 milyonun altına gerilemesi öngörülüyor.
Ana senaryoda 2023 yılında 34 olan ortanca yaşın 2050’de 44,8’e, 2075’te 51,5’e ve 2100’de 52,2’ye yükselebileceği tahmin ediliyor. Aynı senaryoya göre 2075 yılında Türkiye’de yaklaşık her üç kişiden biri 65 yaşın üzerinde olacak.
Bu rakamların günlük hayattaki karşılığı aslında çok açık:
Daha az öğrenci…
Daha az genç çalışan…
Daha fazla emekli…
Daha fazla sağlık ve bakım ihtiyacı…
Sosyal güvenlik sistemi üzerinde daha ağır yük…
Bazı köylerde ve ilçelerde nüfus kaybı…
Bazı okullarda öğrenci sayısının azalması…
Büyükşehirlerde ise göç, konut ve altyapı baskısının sürmesi…
Türkiye’nin yalnızca nüfusu değişmeyecek.
Okullarından hastanelerine, konutlarından iş gücü piyasasına, tarımından sosyal güvenlik sistemine kadar bütün yapısı değişecek.
Peki biz bu değişime hazırlanıyor muyuz?
Burada kendimize dürüstçe sormamız gereken başka bir soru var:
Cumhuriyet’in ilk yıllarında veya nüfus artışının çok yüksek olduğu dönemlerde insanların geçim koşulları bugünkünden daha mı iyiydi?
Elbette hayır.
Geçmişte yoksulluk, yetersiz sağlık hizmetleri, düşük eğitim düzeyi, ağır çalışma şartları ve yüksek çocuk ölümleri çok daha ciddi sorunlardı.
Buna rağmen aileler daha fazla çocuk sahibi oluyordu.
Demek ki doğurganlığı yalnızca gelir, kira veya geçim şartları üzerinden açıklayamayız.
Geçmişte hayat daha kolay değildi.
Fakat çocuk sahibi olmanın aile, toplum ve ekonomi içindeki anlamı bugünkünden farklıydı.
Nüfusun önemli bölümü kırsalda yaşıyordu. Tarımsal üretim büyük ölçüde aile emeğine dayanıyordu. Çocuklar büyüdükçe tarlada, hayvancılıkta veya aile işinde üretime katılabiliyordu.
Sosyal güvenlik sisteminin yaygın olmadığı bir toplumda çocuklar aynı zamanda anne ve babanın yaşlılık güvencesi olarak görülüyordu.
Evlilikler daha erken yaşlarda kuruluyor, doğurganlık dönemi daha uzun sürüyordu. Doğum kontrol yöntemlerine erişim bugünkü kadar yaygın değildi. Kalabalık aile, toplumsal hayatın olağan ve beklenen biçimiydi.
Bebek ve çocuk ölüm oranları yüksek olduğu için aileler dünyaya gelen bütün çocukların yetişkinliğe ulaşacağından emin olamıyordu.
Dolayısıyla geçmişte insanlar “Geçimimiz çok iyi, çok çocuk sahibi olalım” diye düşünmüyordu.
Çocuk sahibi olmak, yaşanılan ekonomik ve toplumsal düzenin doğal bir parçasıydı.
Bugünün kent toplumunda ise çocuk uzun yıllar boyunca bakım, eğitim, sağlık, barınma, ulaşım ve teknoloji giderleri gerektiren bir aile üyesidir.
Bu ifadeyi yanlış anlamamak gerekir.
Çocukların ekonomik değer üzerinden ölçülmesi gerektiğini söylemiyorum. Fakat ailelerin çocuk sahibi olma kararlarını anlayabilmek için geçmişteki ve bugünkü aile ekonomisi arasındaki farkı görmemiz gerekiyor.
Eskiden “Çocuk bir şekilde büyür” anlayışı daha yaygındı.
Bugün ise ebeveynlerden çocuklarına yalnızca temel ihtiyaçları değil; nitelikli eğitim, sosyal gelişim, teknolojik imkân, üniversite desteği, meslek edinme imkânı ve çoğu zaman çalışma hayatına başladıktan sonra bile ekonomik destek sunmaları bekleniyor.
Çocuğun aile üretimine katkısı azalırken bakım ve eğitim süresi uzadı.
Bu nedenle bazı aileler çok çocuk sahibi olmak yerine daha az sayıda çocuğa daha fazla imkân sağlamayı tercih ediyor.
Bu tablo bize şunu gösteriyor:
Geçmişte yüksek doğurganlık refahın değil, başka bir toplumsal düzenin sonucuydu. Bugünkü düşük doğurganlık da yalnızca geçim sıkıntısının değil, değişen hayat anlayışının sonucudur.
Bugünkü düşük doğurganlığı yalnızca ekonomik sıkıntılarla açıklamak mümkün değildir.
Çünkü gelir düzeyi yüksek, sosyal yardımları ve kreş sistemleri güçlü birçok ülkede de doğurganlık nüfusun yenilenme seviyesinin altındadır.
Ekonomik sorunlar önemlidir ancak tek neden değildir.
Ailenin anlamı değişti.
Evlilikten beklentiler değişti.
Kadınların ve erkeklerin toplumsal rolleri değişti.
İnsanların bireysel hayatlarına verdikleri önem arttı.
Ebeveynlik anlayışı ağırlaştı.
Geleceğe ilişkin kaygılar çeşitlendi.
Geçmişte insan hayatının temel güzergâhı daha belirgindi:
Okul biter, iş bulunur, evlenilir, çocuk sahibi olunur, aile büyür ve hayat bu çizgi üzerinde devam ederdi.
Bugün ise insanlar eğitim, kariyer, seyahat, kişisel gelişim, özgürlük, sosyal hayat ve kendini gerçekleştirme gibi hedeflere daha fazla önem veriyor.
Evlilik ve çocuk sahibi olmak, hayatın kaçınılmaz aşamaları olmaktan çıkıp kişisel tercihlerden biri haline geliyor.
Bazı insanlar evlenmek istemiyor.
Bazıları çocuk istemiyor.
Bazıları ise hayatının belirli bir döneminde çocuk sahibi olmayı düşünse bile bu kararı yıllarca erteliyor.
Bu değişimi yalnızca bencillik veya sorumsuzluk olarak tanımlamak doğru değildir.
İnsanların kendi hayatları üzerinde daha fazla söz sahibi olmalarının, eğitim sürelerinin uzamasının ve yaşam seçeneklerinin çoğalmasının sonucudur.
Fakat bu bireysel tercihler milyonlarca insan tarafından aynı anda yapıldığında ülkenin demografik yapısını değiştiriyor.
Geçmişte evlilik daha fazla ekonomik dayanışma, ailelerin kararı, gelenek ve toplumsal zorunluluk üzerinden kurulabiliyordu.
Bugün insanlar eşlerinden yalnızca aynı evi paylaşmasını beklemiyor.
Sevgi, sadakat, arkadaşlık, duygusal destek, ortak ilgi alanları, ev işlerinin paylaşılması, çocuk bakımında eşit sorumluluk ve kişisel sınırlara saygı bekliyor.
Bu beklentiler sağlıksız evliliklere razı olma eğilimini azaltırken uygun eş bulmayı ve ilişkileri sürdürmeyi de zorlaştırabiliyor.
İnsanlar yalnız kalmayı, mutsuz oldukları bir evliliğe tercih edebiliyor.
Bu dönüşüm evliliklerin daha geç kurulmasına, bazı kişilerin hiç evlenmemesine ve çocuk sahibi olma döneminin daralmasına neden oluyor.
Burada mesele, insanların evlilikten kaçması değil; evlilikten beklentinin değişmiş olmasıdır.
Artık birçok kişi yalnızca evlenmiş olmak için evlenmek istemiyor.
Mutlu, saygılı ve sürdürülebilir bir hayat kurabileceğine inanmadığı ilişkiye girmemeyi tercih ediyor.
Bu da aile yapısını ve doğum kararlarını doğrudan etkiliyor.
Kadınların eğitim seviyesinin yükselmesi ve çalışma hayatına daha fazla katılması bir sorun değildir.
Sorun, kadınların kamusal hayattaki sorumlulukları değişirken ev içindeki iş bölümünün aynı hızla değişmemesidir.
Kadından aynı anda eğitimli olması, çalışması, mesleğinde ilerlemesi, çocuk doğurması, çocuğun bakımını üstlenmesi, evi yönetmesi ve aile büyüklerine bakması beklenebiliyor.
Dünya Bankasının Türkiye’de 2006–2023 dönemini inceleyen araştırmasına göre ilk çocuğun doğumundan sonraki yıl kadınların iş gücüne katılımı yüzde 44, istihdamı ise yüzde 40 azalıyor.
Çalışmaya devam eden annelerin çalışma süreleri düşerken kayıt dışı çalışma ihtimalleri yükseliyor. Bu etkinin en az on yıl sürdüğü, buna karşılık erkeklerin çalışma hayatında benzer ölçüde bir kayıp yaşanmadığı belirtiliyor.
Bu rakamların söylediği şey çok açıktır:
Türkiye’de çocuk sahibi olmanın ekonomik ve mesleki bedelini büyük ölçüde kadınlar ödüyor.
Bir kadın çocuk sahibi olduğunda işinden uzaklaşıyor, gelir kaybediyor veya kayıt dışı çalışmaya yöneliyorsa ona yalnızca “Daha fazla çocuk sahibi ol” diyebilir miyiz?
Hem nüfusun artmasını isteyip hem anne olan kadını iş hayatının dışına itmek büyük bir çelişki değil mi?
Annelik ile çalışma hayatı arasında seçim yapmak zorunda bırakılan kadınların bulunduğu bir ülkede doğurganlığın düşmesine şaşırabilir miyiz?
Geçmişte geniş aileler aynı evde, aynı mahallede veya birbirine yakın yerlerde yaşayabiliyordu.
Büyükanne, büyükbaba, hala, teyze, amca, dayı ve komşular çocuk bakımına katkıda bulunabiliyordu.
Bugün insanlar eğitim ve iş nedeniyle doğdukları şehirlerden ayrılıyor. Büyükşehirlerde yaşayan çekirdek aileler yalnızlaşıyor.
Çocuk bakımı, geçmişte aile ve mahalle tarafından paylaşılan bir görevken artık çoğu zaman yalnızca anne ile babanın, hatta büyük ölçüde annenin üzerine kalıyor.
Bir çocuk hastalandığında yanında kim kalacak?
Anne işe döndüğünde bebeğe kim bakacak?
Kreş bulunamazsa ne olacak?
Büyükanne ve büyükbaba başka şehirdeyse aile kimden yardım isteyecek?
Bu sorular, geçmişte geniş aile düzeninin içinde kendiliğinden cevap bulabilirken bugün her aile için ayrı bir kriz haline gelebiliyor.
Geçmişte çocukların yetiştirilmesine ilişkin beklentiler bugünkü kadar ayrıntılı değildi.
Bugün anne ve babalar çocuğun fiziksel sağlığı kadar psikolojik gelişimini, beslenmesini, eğitimini, sosyal çevresini, ekran kullanımını, yabancı dil öğrenmesini, gelecekteki mesleğini ve akranları karşısındaki imkânlarını da düşünmek zorunda hissediyor.
İyi ebeveynliğin standartları yükseldikçe çocuk sahibi olmak yalnızca ekonomik değil, zihinsel ve duygusal açıdan da ağır bir sorumluluk haline geliyor.
Bazı insanlar çocuk istemediği için değil, yeterince iyi bir anne veya baba olamayacağından korktuğu için bu kararı erteliyor.
Bazıları da bir çocuğa sağlayabileceği imkânları ikinci veya üçüncü çocuğa sağlayamayacağını düşündüğü için ailesini büyütmekten vazgeçiyor.
Bugünün ebeveyni sadece çocuğunu büyütmek istemiyor.
Onu korumak, geliştirmek, iyi eğitmek, geleceğe hazırlamak ve bütün belirsizliklere karşı ayakta tutmak istiyor.
Bu beklenti de çocuk sahibi olma kararını ağırlaştırıyor.
Geçmiş kuşaklar savaş, yoksulluk ve ağır yaşam şartları içinde yaşasa da aile kurmayı hayatın doğal devamı kabul ediyordu.
Bugünün insanı ise gelecekteki ihtimalleri daha fazla hesaplıyor.
İklim krizi…
Kuraklık…
Savaşlar…
Ekonomik dalgalanmalar…
İşlerin teknoloji ve yapay zekâ nedeniyle dönüşmesi…
Eğitim sisteminin geleceği…
Göç ve güvenlik sorunları…
Dijital çağ insanı dünyanın bütün krizlerini aynı anda görüyor.
Sürekli bilgi akışı, belirsizlik ve kaygı duygusunu büyütebiliyor.
Bu nedenle maddi şartları yeterli olan bir insan bile kendisine şu soruyu sorabiliyor:
“Böyle bir dünyaya çocuk getirmeli miyim?”
Demek ki konu yalnızca geçim değildir.
Ekonomik güven kadar geleceğe duyulan güven de önemlidir.
Türkiye’nin nüfus geleceğini tartışırken yalnızca kaç çocuğun doğduğuna bakmak yeterli değildir.
Kaç kişinin evlendiği, evliliklerin hangi yaşta kurulduğu, ne kadar sürdüğü ve ailelerin hangi şartlarda çocuk sahibi olduğu da doğum sayılarını etkiler.
Türkiye’de 2024 yılında 569 bin 983 çift evlenmişken bu sayı 2025’te 552 bin 237’ye geriledi.
Aynı dönemde boşanan çiftlerin sayısı 188 bin 963’ten 193 bin 793’e yükseldi.
Ortalama ilk evlenme yaşı 2025 yılında erkeklerde 28,5, kadınlarda ise 26 oldu. Boşanmaların yüzde 34’ü evliliğin ilk beş yılı, yüzde 20,3’ü ise evliliğin altıncı ile onuncu yılları içinde gerçekleşti.
Bu rakamlar tek başına bütün hikâyeyi anlatmaz. Ancak önemli bir dönüşüme işaret eder.
İnsanlar daha geç evleniyor.
Evliliklerin sayısı azalıyor.
Boşanmalar artıyor.
İlk çocuk daha ileri yaşlara erteleniyor.
İkinci ve üçüncü çocuk için kalan süre daralıyor.
Evliliğin ileri yaşlara ertelenmesi yalnızca biyolojik zamanı değil, ailelerin ekonomik ve psikolojik kararlarını da etkiliyor.
İlk çocuk otuzlu yaşların ortalarına ertelendiğinde ikinci veya üçüncü çocuk kararı daha zor hale gelebiliyor.
Fakat yine kolaycı bir yargıya kapılmamalıyız.
“İnsanlar evlenmiyor.”
“Gençler aile kurmak istemiyor.”
“Boşanmalar arttığı için nüfus azalıyor.”
Bu cümleler gerçeğin yalnızca küçük bir bölümünü anlatır.
Asıl soru şudur:
İnsanlar evlilikten mi vazgeçiyor, yoksa evlenebilecekleri ve evliliklerini sürdürebilecekleri şartları mı bulamıyor?
Boşanmaların artmasını yalnızca “Aile değerleri zayıfladı” diyerek açıklamak kolaydır.
Fakat bu ifade, ailelerin gerçek hayatında yaşanan sorunları anlamamıza yetmez.
TÜİK’in Türkiye Aile Yapısı Araştırması’nda, en az bir kez boşanmış kişilerin bildirdiği en önemli boşanma nedeni yüzde 32,2 ile eşin sorumsuz ve ilgisiz davranması oldu.
Bunu yüzde 14,1 ile aldatma, yüzde 9,8 ile evin ekonomik geçiminin sağlanamaması ve yüzde 8,1 ile dayak veya kötü muamele izledi.
Kadınlar açısından aldatma ile dayak ve kötü muamele daha fazla öne çıkarken erkeklerin cevaplarında aile büyüklerinin ilişkiye müdahalesi ve ekonomik geçim sorunları daha belirgin hale geldi.
Bu veriler boşanmanın tek bir nedene indirgenemeyeceğini gösteriyor.
Ekonomik sıkıntılar eşler arasındaki iletişimi bozabiliyor.
İşsizlik ve borçluluk ev içindeki gerilimi artırabiliyor.
Konut sorunu çiftlerin bağımsız bir hayat kurmasını zorlaştırabiliyor.
Çocuk bakım yükünün eşit paylaşılmaması anne üzerinde tükenmişlik oluşturabiliyor.
Aile büyüklerinin evliliğe aşırı müdahalesi eşler arasındaki güveni zedeleyebiliyor.
Sadakatsizlik, bağımlılıklar, ilgisizlik, şiddet ve kötü muamele evliliğin devamını imkânsız hale getirebiliyor.
Bu noktada yöneticilerin ve toplumun kendisine şu soruyu sorması gerekiyor:
İnsanlara yalnızca “Boşanmayın” demek aileyi korumak mıdır?
Yoksa aileyi korumak; ekonomik baskıyı azaltmak, iletişim desteği sunmak, şiddeti önlemek, çocuk bakımını paylaşmak ve eşlerin birbirlerine saygılı davranabilecekleri bir hayat kurmak mıdır?
Boşanma ile doğurganlık arasında doğrudan ve mekanik bir bağ kurmak doğru değildir.
Her boşanma bir doğum kaybı anlamına gelmediği gibi devam eden her evlilik de çocuk sahibi olunacağı anlamına gelmez.
Ancak boşanmalar doğurganlığı bazı kanallardan etkileyebilir.
Evlilik doğurganlık çağının erken döneminde sona erdiğinde planlanan ikinci veya üçüncü çocuk dünyaya gelmeyebilir. Boşanma sonrasında yeni bir hayat kurmak zaman alabilir. Tek ebeveynli hayatın ekonomik ve bakım yükü yeni çocuk kararını zorlaştırabilir.
Ama burada dikkat edilmesi gereken çok hassas bir nokta var:
Şiddetin, istismarın, ağır kötü muamelenin veya sürekli çatışmanın bulunduğu bir evliliğin sırf doğum oranları düşmesin diye sürdürülmesi istenemez.
Böyle bir yaklaşım aileyi değil, yalnızca dışarıdan görünen aile görüntüsünü korur.
Bir ülkenin amacı boşanmayı her şart altında zorlaştırmak olmamalıdır.
Asıl amaç, önlenebilir boşanmaların sebeplerini azaltmak ve sağlıksız evliliklerin ortaya çıkmasını en başından önlemektir.
Evlilik öncesi gönüllü danışmanlık yaygınlaştırılabilir. Çiftlere iletişim, bütçe yönetimi, çocuk bakımı ve sorumluluk paylaşımı konusunda destek verilebilir. Ücretsiz aile danışmanlığına ulaşım kolaylaştırılabilir. Aile içi şiddetle mücadele güçlendirilebilir.
Kadınların ve çocukların güvenliği ise hiçbir nüfus hedefine feda edilemez.
Bir de toplumda sıkça yapılan yanlış bir hesap var.
“Bir yılda şu kadar çift evlendi, şu kadar çift boşandı. Demek ki evliliklerin şu kadarı boşanmayla sonuçlanıyor.”
Bu hesap doğru değildir. Çünkü bir yıl içinde boşanan çiftlerin büyük bölümü aynı yıl evlenmemiştir. Bazıları beş, bazıları on, bazıları otuz yıl önce evlenmiştir.
Fakat bu istatistik uyarısı, aile yapısındaki dönüşümü önemsiz hale getirmez.
Yazının tamamı için:
https://www.dogayidinle.com/yazarlar/nizamettin-bilici/bir-bebek-doguyor-turkiye-yaslaniyor-peki-biz-ne-yapiyoruz