Bu Yönetmelik, ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr (RES) veya güneş (GES) enerji santrallerinin imar planı onayı, parselasyon planı onayı, yapı ruhsatı düzenlenmesi, yapı kullanma izin belgesi verilmesi ve işyeri açma-çalışma ruhsatı düzenlenmesi işlemlerinin doğrudan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) tarafından yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirler. Yönetmelik, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’un ek 1’inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Daha önce belediyeler, büyükşehir belediyeleri veya il özel idareleri tarafından yürütülen imar planı onayı, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçleri, bu Yönetmelik ile RES ve GES tesisleri için ETKB’ye devredilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 4’üncü maddesi (istisnalar) hükmü saklı kalmak kaydıyla, lisanslı RES/GES tesislerine ilişkin tüm imar ve ruhsat işlemleri merkezi olarak Bakanlıkça yürütülecektir. Yönetmelik; imar planı hazırlama ilkeleri, plan sunum ve onay süreçleri, askı/ilan ve itiraz süreleri, parselasyon planları, yapı ruhsatı başvuru evrakları, yapı kullanma izni ve işyeri açma ruhsatı süreçlerini ayrıntılı olarak düzenlemektedir.
🎯 KOBİ & Girişimciler: KOBİ ölçeğinde GES/RES yatırımı planlayan girişimciler için bu Yönetmelik, tek bir merci (ETKB) ile muhatap olma imkânı sunmaktadır. Daha önce belediye, il özel idaresi, kadastro ve diğer kurumlar arasında dağınık olarak yürütülen süreçler merkezileştirilmiştir. KOBİ’ler için KOSGEB Yeşil Sanayi Destek Programı ve enerji verimliliği/yeşil dönüşüm destekleri ile uyumlu olarak, GES yatırımı planlayan işletmeler bu Yönetmelik sayesinde daha hızlı ruhsat alabileceklerdir. GES tesislerinde özel mülkiyete konu taşınmazlarda irtifak/kira sözleşmesi ile tapuya şerh konulabilmesi, küçük ölçekli arazi sahipleriyle anlaşarak GES kurmak isteyen KOBİ’ler için önemli bir kolaylıktır. Ancak Ek-1 taahhütnamesinin verilmesi zorunluluğu ve Bakanlık’ın yerinde inceleme yapma yetkisi, KOBİ’lerin idari uyum maliyetlerini artırabilecek unsurlardır. Ayrıca işyeri açma ruhsatının 5 günde düzenlenmesi ancak 30 gün içinde saha kontrolü yapılması ve uygunsuzluk halinde 15 günde düzeltme istenmesi, KOBİ’lerin faaliyet başlangıcını hızlandırırken uyum yükümlülüklerini de hatırlatmaktadır.
🏭 Sanayici & Üreticiler: RES ve GES tesisleri kurmak isteyen sanayiciler ve üreticiler için en önemli değişiklik, imar planı onayı ve yapı ruhsatı süreçlerinin belediyelerden alınıp ETKB’ye verilmesidir. Bu, özellikle büyükşehir belediyeleri ve il özel idareleri arasında yetki karmaşası yaşayan yatırımcılar için süreçleri hızlandıracaktır. Sanayicilerin kendi tesisleri için kuracakları GES’lerde (lisanslı üretim kapsamında), jeolojik-jeoteknik etüt yeterli görülürse ilave zemin etüt raporu aranmaması maliyet ve zaman tasarrufu sağlayacaktır. RES’lerde rüzgâr türbinleri için, GES’lerde güneş panelleri için elektrik ve mekanik tesisat projesi aranmaması, mühendislik hizmet maliyetlerini düşürecektir. Ancak ruhsat süresi 5 yıl ile sınırlıdır ve 2 yıl içinde inşaata başlanmazsa ruhsat hükümsüz olacaktır; bu da yatırım planlamasının sıkı yapılmasını gerektirmektedir. Yatırım Teşvik Sistemi kapsamında enerji yatırımları teşvik edilen sektörler arasında yer aldığından, bu Yönetmelik ile süreçlerin hızlanması yatırım teşvik belgeli projelerin zamanında tamamlanmasına katkı sağlayacaktır.
🚢 Ticaret & İhracatçılar: Yönetmelik, rüzgâr ve güneş enerjisi santrallerinin imar ve ruhsat süreçlerini tek elden ETKB’ye bağlayarak enerji yatırımcıları için bürokrasiyi azaltmaktadır. RES/GES ekipmanı ithal eden veya ihraç eden firmalar için, tesis kurulum sürelerinin kısalması ekipman tedarik zinciri ve teslimat planlamalarını hızlandıracaktır. İhracatçı firmalar özellikle güneş paneli, rüzgâr türbini komponentleri, invertör ve taşıyıcı çelik konstrüksiyon üreticileri için, iç pazardaki RES/GES yatırımlarının hızlanması talep artışı anlamına gelmektedir. Ekipman tedarikçilerinin, Bakanlık’ın 30 günlük yapı ruhsatı ve 30 günlük yapı kullanma izni sürelerini proje takvimlerine entegre etmesi gerekmektedir. Ayrıca, GES tesislerinde özel mülkiyete konu taşınmazlarda 10 yıldan az olmamak kaydıyla irtifak veya kira sözleşmesi sunulabilmesi, arsa/arazi temin süreçlerini kolaylaştırarak toprak sahipleri ile yatırımcılar arasındaki ticari ilişkileri düzenlemektedir.
💼 Mali Müşavir & Danışmanlar: Mali müşavir ve danışmanlar için bu Yönetmelik, enerji sektörü yatırımcılarına verilecek danışmanlık hizmetlerinin kapsamını belirlemektedir. Öncelikle, RES/GES yatırımı yapan müşterilerin yatırım teşvik belgesi başvurularında, yatırım tamamlama sürelerinin bu Yönetmelikteki ruhsat süreleri (2 yıllık başlama, 5 yıllık tamamlama) ile uyumlu planlanması gerekmektedir. Danışmanlar, müşterilerinin GES tesislerinde irtifak/kira sözleşmelerinin tapuya şerh edilmesi sürecinde tapu hukuku ve vergi etkileri açısından yönlendirme yapmalıdır. İrtifak hakkı tesisinde tapu harcı, kira sözleşmelerinde ise damga vergisi ve KDV konularının değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi süreçlerinin ETKB’ye devri, daha önce belediyelere ödenen ruhsat harçlarının hangi merciye ödeneceği konusunda yeni bir idari süreç doğurmaktadır. İşyeri açma ruhsatının beyana esas düzenlenmesi ve herhangi bir müktesep hak doğurmaması, mali müşavirlerin müşterilerini bu belgenin geçici niteliği konusunda uyarması gerektiğini göstermektedir. Ruhsatsız yapı durumunda İmar Kanunu Madde 32 ve 42 kapsamında idari para cezaları ve yıkım masraflarının lisans sahibinden tahsil edilmesi, yatırım maliyetlerinde beklenmedik kalemler oluşturabileceğinden danışmanların bu riski müşterilerine aktarması gerekmektedir.
RES/GES lisans sahipleri, mevcut ve planlanan yatırımlarının imar planı ve ruhsat süreçlerini ETKB’ye taşıyacak şekilde proje takvimlerini güncellemelidir.
